Hobi Bahçeleri: Hukuki Sorunlar ve Çözüm Yolları

hobi bahçesi yıkım kararı ve diğer karşılaşılabilecek hukuki sorunlar için çözüm önerileri

1. Hobi Bahçesi Nedir ve Neden Sorun Teşkil Eder?

“Hobi bahçesi” olarak adlandırılan yapılar, genellikle tarım arazilerinin küçük parsellere bölünerek kişilere satılması ve bu alanlara yapı (bina, kulübe, konteyner, sera vb.) inşa edilmesi ile ortaya çıkar. Ancak bu uygulama, tarım arazilerinin korunması ve şehircilik ilkeleri açısından ciddi sakıncalar doğurmaktadır. Bu nedenlerle hobi bahçeleri için yıkım kararları, idari veya cezai yaptırımlarla karşılaşılabilir.

Bu tür yapılaşmalar genellikle:

• Tarımsal üretim amaçlı kullanılmayan arazilerde yapılır,
• Parselasyon ve yapı ruhsatı olmaksızın gerçekleşir,
• Kooperatif ya da emlakçı aracılığıyla satışa sunulur.

Bu da beraberinde hem idari hem de cezai yaptırımları getirir.

2. Hangi Hukuki Mevzuat Geçerlidir?

5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu

• Tarım arazileri bölünemez (m. 8).
• Amaç dışı kullanım yasaktır (m. 13).
• İhlal hâlinde:
  • Tarımsal bütünlüğü bozan parselasyon iptal edilir.
  • İdari para cezası uygulanır.
  • Mahkemeye taşınan bazı durumlarda 3 yıla kadar hapis cezası da söz konusu olabilir (m. 21).

3194 sayılı İmar Kanunu

• Plansız alanda yapılan yapılar ruhsatsızdır (m. 32-42).
• İdare, bu yapılar için:
  • Yıkım kararı
  • Para cezası
  • Mühürleme işlemi uygulayabilir.

Türk Ceza Kanunu (TCK)

• Satıcılar ya da kooperatifler tarafından gerçeğe aykırı taahhüt verilmesi hâlinde:
  • TCK m. 157 – Dolandırıcılık suçu
  • TCK m. 204 – Resmî belgede sahtecilik
    uygulanabilir.

3. Güncel Uygulamalar ve Yargı Kararları

Eskişehir Örneği (2023-2024)

• Tarım arazilerinin kooperatif eliyle hobi bahçesine dönüştürülmesi üzerine 156 milyon TL para cezası kesilmiş,
• Yüzlerce yapı hakkında yıkım kararı alınmıştır.
• İlgili valilik açıklamasında, bu yapıların “gıda güvenliği ve çevre sağlığı açısından tehdit oluşturduğu” ifade edilmiştir.

Kırşehir İdare Mahkemesi

• Tarım İl Müdürlüğü’nce kesilen para cezaları, yetkisizlik nedeniyle iptal edilmiştir.
• Mahkeme, cezayı ancak imar yetkisi olan belediyelerin uygulayabileceğine hükmetmiştir.

 Yürütmeyi Durdurma Kararları

• Odunpazarı Belediyesi aleyhine açılan davada, kooperatif üyeleri lehine yürütmenin durdurulması kararı verilmiş,
• Mahkeme, yıkım işleminin telafisi güç zarar doğurabileceğini ve yapıların uzun süredir kullanımda olduğunu dikkate almıştır.

4. Mağdurlar Ne Yapabilir? (Hukuki Çözüm Yolları)

 Cezaya Karşı Sulh Ceza Hâkimliği’ne İtiraz

• İdari para cezası alınmışsa, 15 gün içinde itiraz edilebilir.
• İtiraz dilekçesi, cezaya gerekçe gösterilen mevzuatla çelişiyorsa iptal edilir (örn. yetkisiz idare, hatalı tespit).

Yıkım Kararına Karşı İptal Davası ve Yürütmenin Durdurulması

• 60 gün içinde idare mahkemesine dava açılmalı, eş zamanlı olarak yürütmenin durdurulması istenmelidir.
• Özellikle yapı uzun süredir kullanılıyorsa, kamu yararına bir tehdit oluşturmuyorsa veya yapı kayıt belgesi varsa yürütme durdurulabilir.

Yapı Kayıt Belgesi Varsa Ne Olur?

• Tarım arazilerinde alınan yapı kayıt belgeleri sıklıkla iptal edilmiştir.
• Ancak yapı kayıt belgesi usulüne uygunsa, yıkıma karşı bir koruma işlevi olabilir.
• Belge iptal edilmişse, dava açılarak belge geçerliliği ve para iadesi sağlanabilir.

Kooperatife ya da Satıcıya Karşı Dava

• Satıcı ya da kooperatif sizi yasal izlenimi oluşturarak aldatmışsa:
  • Sözleşmenin iptali
  • Zararın tazmini
  • Savcılığa suç duyurusu gibi yollar gündeme gelir.

5. Hobi Bahçesi Sahipleri İçin Pratik Tavsiyeler

 Tapuda taşınmazın niteliğini kontrol edin (tarla, bağ, bahçe, arsa?).
 Belediyeden imar durumu belgesi alın.
 Satış sözleşmesini ve yapı belgelerini bir avukata inceletin.
 Tebligat gelirse süreleri kaçırmadan işlem yapın.
 Satıcının “yasal sorun yok” söylemine güvenmeyin.

Sıkça Sorulan Sorular

İdari para cezası aldım. Ne yapmalıyım?

Tebligattan itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilirsiniz. Süre geçmeden bizimle iletişime geçerseniz, dilekçenizi hızlıca hazırlayıp başvurunuzu yapabiliriz.

Yapı için yıkım kararı verildi. Bu kesin mi?

Hayır. 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açarak ve yürütmenin durdurulması talep ederek işlemin uygulanmasını engellemek mümkündür.
Bu süre kritik olduğundan vakit kaybetmeden hukuki destek almanız gerekir.

 Kooperatif ya da satıcı bizi yanılttı. Ne yapabiliriz?

Aldatıcı vaatler, imara aykırı satışlar ve tapu vaadi gibi konularda tazminat ve sözleşme feshi davası açabiliriz. Gerekirse suç duyurusunda bulunmak da hukuki yollardan biridir.

Yapı kayıt belgem var. Yıkım yine de olur mu?

Tarım arazisinde alınan yapı kayıt belgeleri sıklıkla geçersiz sayılıyor. Ancak iptal edilen belgelerle ilgili dava açarak yapının korunması veya ödemenin iadesi sağlanabilir.

Herkesin bahçesi yasadışı mı?

Her olayın kendine özgü koşulları vardır. Tapu türü, yapı yılı, imar geçmişi gibi unsurların tamamı değerlendirilmelidir. Genelleme yapmadan sizin özel durumunuza göre hukuki yol belirlenmelidir.

 Biz Sizin İçin Ne Yapabiliriz?

• İdari para cezalarına ve yıkım kararlarına karşı dava açılması
• Yürütmenin durdurulması başvurularının hazırlanması
• Kooperatif/satıcıya karşı sözleşme ve tazminat davaları
• Tapu, imar, yapı kayıt belgelerinin hukuki analizi
• Mağduriyetlerin en aza indirilmesi için bireysel çözüm önerileri